środa, 28 września 2016

Zaproszenie na spacer ornitologiczny 1 października 2016


Wystawa "Artystyczne zbiory z archiwum hrabiów Saint Genois d`Anneaucourt"

Niezwykły gość, niezwykła wystawa

Portrety rodu hrabiów Saint-Genois d’Anneaucourt, dokumenty, rysunki i akwarele można było oglądać w październiku w Sali Rzymskiej Muzeum Śląska Cieszyńskiego. 5 października ekspozycję uroczyście otworzył Marian Dembiniok dyrektor placówki, współorganizatorami tego przedsięwzięcia byli: Ryszard Stanclik prezes Towarzystwa Miłośników Jaworza oraz Mariusz Makowski kustosz Muzeum Śląska Cieszyńskiego, którzy przywieźli z Salzburga gościa honorowego Marię del Pilar Keuschnig. Wnuczka Marii del Pilar Saint-Genois d’Anneaucourt nie tylko uświetniła swoją osobą cieszyńską wystawę, ale też wzbogaciła ją nowymi eksponatami, wśród których znalazły się: rodowa haftowana pościel, obrusy, serwety czy piękny obraz rodowych dóbr w Paskowie (koło Frydka Mistka). Podczas uroczystego otwarcia wystawy dyrektor placówki Marian Dembiniok wręczył Ryszardowi Stanclikowi oraz Radosławowi Ostałkiewiczowi wójtowi Gminy Jaworze pamiątkowe medale ks Leopolda J. Szersznika- założyciela cieszyńskiego muzeum  wraz z nadaniem honorowego tytułu „Przyjaciela Muzeum”. W imieniu nieobecnego wójta Radosława Ostałkiewicza medal odebrała Jego zastępczyni Anna Skotnicka-Nędzka.
Warto przypomnieć, że w 2005 roku Gmina Jaworze wraz z Muzeum Śląska Cieszyńskiego otrzymały w formie depozytu cenne archiwum hrabiów Saint-Genois d’Anneaucourt , które liczy 90 jednostek archiwalnych (8.200 stron), gromadzących dokumenty genealogiczne, majątkowe,  prawne, administracyjne i osobiste wielu generacji  hrabiowskiego rodu i rodzin spokrewnionych. W końcu 2015 roku archiwum hrabiowskie wzbogaciło się o kolejny niezwykle cenny dar jednej z potomkiń rodu, tym razem złożony z eksponatów o charakterze artystycznym. Znajdują się wśród nich portrety członków rodu Saint-Genois, rysunki i akwarele oraz przedmioty rzemiosła artystycznego.
Wystawę można było zwiedzać od 6.10 do 30. 10. 2016 r.

Przygotowała
Agata Jędrysko
Źródło: http://muzeumcieszyn.pl

wtorek, 13 września 2016

Posiady "Dzieje kościoła i cmentarza rzymskokatolickiego w Jaworzu


Dzieje Parafii Rzymskokatolickiej i Kwatery Hrabiowskiej w Jaworzu.

W dniu 18.09.2016r. o godz. 15.00 odbyły się kolejne posiady zorganizowane przez Towarzystwo Miłośników Jaworza w Sali Parafialnej Parafii Rzymskokatolickiej w Jaworzu.
Tematem spotkania był wykład Krzysztofa Chodorowskiego na temat historii Śląska Cieszyńskiego z uwzględnieniem dziejów Parafii Rzymskokatolickiej w Jaworzu.
Na wstępie Ryszard Stanclik podziękował za gościnne przyjęcie na parafii następnie ks. Stanisław Filapek przywitał wszystkich przybyłych na spotkanie oraz pokrótce przedstawił naszego dzisiejszego gościa Krzysztofa Chodorowskiego. Krzysztof Chodorowski mieszka w Porąbce. Pracę w zawodzie nauczyciela rozpoczął w 1990 roku. Uczył historii i wiedzy o społeczeństwie w I Liceum Ogólnokształcącym im. M. Kopernika w Bielsku-Białej. W latach 2007 - 2008 był Śląskim Wicekuratorem Oświaty. Obecnie jest Dyrektorem Zespołu Szkół Ogólnokształcących im. Władysława Jagiełły w Łodygowicach. Pełni również funkcję Wiceprzewodniczącego Rady Powiatu Bielskiego.
Ziemie obecnego Śląska Cieszyńskiego w roku 1025 po koronacji Bolesława Chrobrego weszły w skład nowo powstałego Królestwa Polskiego. W następnych wiekach osadnictwo opierało się na prawie niemieckim co było spowodowane napływem dużej ilości osadników z zachodu gdzie w XIII wieku było przeludnienie. Osadnicy otrzymywali ok. 40 ha ziemi, którą musieli wykarczować i przystosować do uprawy. Nazwa Jaworze pochodzi od drzew rosnących na tym terenie i jest to nazwa przyrodnicza. Po podziale dzielnicowym Polski ziemie Śląska otrzymał najstarszy syn co podkreślało ważność tych ziem dla Polski. Z dzielnicy Opolsko-Raciborskiej wyodrębnił się Śląsk Cieszyński. W roku 1356 na mocy traktatu w Pradze nastąpiło zrzeczenie się ziem Śląska Cieszyńskiego na rzecz Króla Czeskiego. Pierwsze wzmianki pisane o tych ziemiach pochodzą z lat 1304 i 1305 w dokumentach Biskupstwa Wrocławskiego. Jako ciekawostkę należy podać że ok. roku 1440 na Uniwersytecie Jagiellońskim studiowała jedna osoba z Jaworza. Po roku 1517 na tereny Śląska Cieszyńskiego dotarła reformacja na tym terenie nie było wojen religijnych w przeciwieństwie do zachodu Europy. Przez ok. 150 lat obowiązywała zasada „czyja władza tego religia”. Najbardziej znanym reformatorem na ziemiach Śląska Cieszyńskiego był Wacław II Adam. Po wojnie trzydziestoletniej w której zginęło ok. 75 % ludności Europy nastąpiła gwałtowna i krwawa rekatolizacja tych terenów. W XVIII wieku następuje podział Śląska pomiędzy Prusy i Austrię ziemie Śląska Cieszyńskiego, ziemie kłodzka i nyska przypadają Austrii, a resztę Śląska zagarniają Prusy.
Pierwsze wzmianki o Parafii Katolickiej w Jaworzu pochodzą z roku 1447 w spisie Parafii płacących Świętopietrze. Pierwszy kościół w Jaworzu był drewniany wybudowany w XV wieku. W czasie reformacji kościół został przejęty przez protestantów już latach 60-tych XVI wieku. Po śmierci ostatniej księżnej cieszyńskiej Elżbiety Lukrecji ziemie Śląska Cieszyńskiego weszły do Cesarstwa Austriackiego rządzonego przez dynastię Habsburgów będącą w owym czasie ostoją katolicyzmu. W roku 1654 na mocy wyroku sądu zwrócono kościół w Jaworzu Wspólnocie Katolickiej. Jako ciekawostkę należy podać, iż w tym czasie na terenie Jaworza zamieszkiwała tylko jedna rodzina katolicka, przez co kościół został filą Parafii w Jasienicy. Po ślubie hrabiny Juli Laschowskiej z baronem Arnoldem Saint-Genois d΄Anneaucourt wykupił on Jaworze i zmienił stosunki wyznaniowe na korzyść katolików bowiem był on gorliwym katolikiem. Postanowił na miejscu dawnego drewnianego kościółka wybudować nowy murowany kościół. Budowa rozpoczęta w 1802 roku zakończyła się poświęceniem nowego kościoła w roku 1804. Samodzielność Parafia odzyskała dopiero w roku 1848, a od roku 1870 stałym proboszczem zostaje ks. Józef Guziur. Po zatwierdzeniu przez Śląski Urząd Krajowy w Opawie w roku 1862 wsi Jaworze jako uzdrowiska zaistniała potrzeba rozbudowy kościoła na potrzeby kuracjuszy co stało się w latach 1888-1886. Na przełomie XIX i XX wieku narastały nastroje narodowe co spowodowało powstanie przy Parafii w Jaworzu czytelni oraz kasy zapomogowo-pożyczkowej. Następna przebudowa kościoła następuje w latach trzydziestych dwudziestego wieku. Kościół uzyskuje barokowo klasycystyczny wystrój. W ołtarzu znajduje się kopia Obrazu Matki Boskiej Berdyczowskiej z początku XIX wieku wykonana jako płaskorzeźba z Godłem Polski.
W sąsiedztwie kościoła znajduje się parafialny cmentarz, który otaczał pierwotnie drewniany kościółek. Dziś najstarszą częścią jest tzw. kwatera hrabiowska. Ta część powstała w XVII w. Pochowano tu 19 byłych właścicieli miejscowości oraz członków ich rodzin, m.in. Laszowskich, Rudzickich i Saint-Genois d`Anneaucourt. Najstarszy nagrobek postawiono Magdalenie Rudzickiej z domu Góreckiej, zmarłej 17 września 1669 roku, w wieku 59 lat. Przedstawiciele rodu Laszowskich i Saint-Genois d`Anneaucourt byli właścicielami miejscowości przez 152 lata. Członkowie rodu Saint-Genois d`Anneaucourt piastowali także wysokie funkcje na dworze cesarskim, jako szambelanowie, tajni radcy, urzędnicy konsularni. Wielu pełniło ważne stanowiska w Zakonie Kawalerów Maltańskich i instytucjach charytatywnych. Wśród pochowanych tu osób jest m.in. hrabina Julia de Moros y Luna-Ramirez de Arellano. Hiszpanka, urodzona 8 marca 1859 roku w Madrycie, w 1879 roku wyszła za mąż za hrabiego Filipa Ernsta Saint-Genois. 4 maja 1896 roku - w wieku 37 lat - po długiej chorobie zmarła w Madrycie. Jednak jej ciało przewieziono do Jaworza, gdzie 15 maja zostało złożone w rodzinnym grobowcu. Ostatnim pochowanym w kwaterze hrabiowskiej jest Filip Ernest III hrabia i XII baron Rzeszy Saint-Genois d'Anneaucourt, a jego pogrzeb odbył się w 1916 roku.
Na tym nasz dzisiejszy gość zakończył swoje wystąpienie. Następnie Ryszard Stanclik w imieniu Towarzystwa Miłośników Jaworza podziękował dzisiejszemu prelegentowi za przypomnienie historii Parafii Katolickiej w Jaworzu na tle historii Śląska Cieszyńskiego, Proboszczowi Parafii za gościnne przyjęcie oraz zaprosił do obejrzenia wystawy zdjęć Kwatery Hrabiowskiej przygotowanej przez nieżyjącego już Jana Knieżyka i Ryszarda Stanclika. Przypomniał również że pierwsze wstępne oczyszczenie płyt nagrobnych odbyło się w 1963 roku, a następnie w roku 2002 została powołana do życia pod patronatem Towarzystwa Miłośników Jaworza Społeczna Rada Ochrony i Odnowy Zabytków, dzięki której przeprowadzono gruntowną renowację zabytkowej Kwatery Hrabiowskiej, którą zakończono w 2016 roku.
Bardzo wielu ciekawych informacji wysłuchały 62 osoby, członkowie i sympatycy Towarzystwa Miłośników Jaworza.
Na następne posiady zapraszamy Państwa do Galerii Pod Groniem w Gospodarstwie Agroturystycznym p. Steklów w Jaworzu w dniu 16.10.2016r. na godzinę 15.00 a tematem będzie wykład Adama Absalona na temat Amatorskiej Astronomii w Jaworzu.