czwartek, 13 października 2016

Chwała Bohaterom - odsłonięcie tablicy

Chwała Bohaterom

Kapitan Jan Łysek - nauczyciel i kierownik Szkoły Ludowej w Jaworzu (1911-1914); podporucznik Franciszek Kubok- nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej w Jaworzu Średnim; Paweł Starzyk- nauczyciel i kierownik Publicznej Szkoły Powszechnej w Jaworzu Średnim, działał w ruchu oporu.
Oto nazwiska bohaterów poległych na polu chwały, które zostały zapisane na tablicy pamiątkowej umieszczonej na budynku Publicznego Przedszkola nr 2 w Jaworzu Średnim. Tablica została odsłonięta 13 października, a podczas uroczystości nie zabrakło głównych inicjatorów wydarzenia: Ryszarda Stanclika prezesa TMJ oraz przedstawicieli towarzystwa, współinicjatorów ze Społecznej Rady Ochrony i Odnowy Zabytków z Jaworza wraz z prezesem Jerzym Kuklą,  Leopolda Kłody prezesa PTE, który przybliżył biogramy bohaterów, prof. Kazimierza Starzyka bliskiego krewnego Pawła Starzyka, przedstawicieli władz Gminy Jaworze oraz Rady Gminy Jaworze, a także stowarzyszeń samorządowych. Warto przypomnieć, że w tym samym miejscu 5 listopada 1935 roku w 20- stą rocznicę śmierci kpt. Jana Łyska odsłonięto tablicę pamiątkową, inicjatorami tego wydarzenia byli wówczas Paweł Starzyk kierownik szkoły oraz prezes Macierzy Szkolnej Jan Krehut.
Pomysł odnowienia i ponownego umieszczenia tablicy  pojawił się w setną rocznicę powstania pierwszej polskiej szkoły w Jaworzu Średnim, Szkoły Towarzystw Ludowych. Obok nazwiska kapitana Jana Łyska umieściliśmy także nazwiska dwóch nauczycieli niegdysiejszej placówki, którzy zginęli podczas II Wojny Światowej Franciszka Kuboka i Jana Starzyka- mówił Ryszard Stanclik. Blisko cztery lata trwały zabiegi w IPN – nie, aby uzyskać zgodę na umieszczenie tablicy.
W 2014 roku zgodę otrzymaliśmy, ale niestety zmiany na stanowiskach kierowniczych w IPN-ie spowodowały, że ponownie musieliśmy wszystkie zabiegi zaczynać od początku, jednak najważniejsze jest to, że się udało- dodał z dumą prezes Towarzystwa Miłośników Jaworza.
Jaworzańscy radni 9 września podjęli uchwałę na mocy, której tablica pamiątkowa ponownie została umieszczona na budynku niegdysiejszej szkoły Towarzystw Szkół Ludowych, obecnie Publicznego Przedszkola nr 2 w Jaworzu.
W 1939 tablica została zniszczona, chciano abyśmy my Polacy zapomnieli o historii polskości tej ziemi. […] jestem dumny, jako wójt tej gminy, że mogę tutaj dzisiaj być i uczestniczyć w tej uroczystości- powiedział wójt Radosław Ostałkiewicz.
Prof. Kazimierz Starzyk nie krył wzruszenia wspominając swego wuja Pawła Starzyka, który z Jaworzem był związany przez całą dekadę lat trzydziestych.
Ta uroczystość z  jednej strony jest wspomnieniem rodzinnym, z drugiej strony przypomnieniem ogromnego dorobku, który jest związany z działalnością mojego wujka. Zarówno jeśli chodzi o nauczanie- bo był znakomitym dydaktykiem, jak i o działalność społeczną oraz wojskową- stwierdził prof. Starzyk
W imieniu rodziny pragnę złożyć serdeczne podziękowania na ręce władz Jaworza za zaproszenie na tę uroczystość, to zaszczyt być tutaj. Przede wszystkim pragnę podziękować Ryszardowi Stanclikowi prezesowi Towarzystwa Miłośników Jaworza za inicjatywę, Leopoldowi Kłodzie za napisanie bardzo dobrego artykułu do tyczącego stulecia szkoły, a władzom gminy za wszelkie wsparcie tej pięknej inicjatywy- skonkludował Kazimierz Starzyk.

Przygotowała
Agata Jędrysko

Więcej na temat biografii osób, których nazwiska zostały zapisane na pamiątkowej tablicy, jak i historii budynku, w którym obecnie mieści się przedszkole w następnych wydaniach Echa Jaworza.


niedziela, 9 października 2016

Posiady - Astronomia w Jaworzu

Gwiaździste niebo nad Jaworzem.

W dniu 16.10.2016r. o godz. 15.00 odbyły się kolejne posiady zorganizowane przez Towarzystwo Miłośników Jaworza w Galerii Pod Groniem w Gospodarstwie Agroturystycznym p. Steklów.
Tematem spotkania był wykład połączony z pokazem Adama Absalona dotyczący amatorskiej astronomii w Jaworzu
Na wstępie Grażyna Matwiejczyk przywitała wszystkich przybyłych na spotkanie oraz pokrótce przedstawiła naszego gościa Adama Absalona, który od sześciu lat jest związany z Jaworzem. Nasz dzisiejszy gość urodził się w Rydułtowach mieszkał w Pszowie, a studia magisterskie ukończył na wydziale fizyki Akademii Górniczo Hutniczej w Krakowie. Adam Absalon od dwóch lat hobbistycznie zajmuje się astronomią.
Obserwacjami nieba i jego opisem zajmowali się już starożytni Egipcjanie, którzy ok. trzech tysięcy lat przed naszą erą podzielili rok na 365 dni a dobę na 24 godziny, potrafili również przewidywać zaćmienia słońca i księżyca. Następnymi którzy dokonali podziału nieba na znaki zodiaku byli Babilończycy, Grecy natomiast opisali niebo geometrycznie. W drugim wieku naszej ery Klaudiusz Ptolomeusz w napisanej po grecku Mathematike Syntaxis znanej bardziej jako Almagest, traktatu w trzynastu księgach, zawierającego kompendium wiedzy astronomicznej tego okresu oraz matematyczny wykład teorii geocentrycznej. Jego poglądy na kolejnych kilkanaście stuleci ugruntowały wizję budowy wszechświata, którą porzucił dopiero Mikołaj Kopernik. W Europie przez 1300 lat astronomia się nie rozwijała natomiast w świecie islamu badania nad wszechświatem rozwijała się bardzo dynamicznie. Następnym uczonym, który potwierdził teorię heliocentryczną Mikołaja Kopernika był Galileo Galilei zwany Galileuszem, skazany za swe poglądy przez Świętą Inkwizycję na areszt domowy i odwołanie swoich poglądów.
Amatorsko na niebie można prowadzić obserwacje kraterów księżyca, plam na słońcu, oraz innych planet układu słonecznego. Do tego celu służą różnego rodzaju lunety oraz teleskopy. Jako ciekawostkę można podać że teleskop zbudowany przez Jana Heweliusza miał 40m długości. Najprostszymi teleskopami są refraktory składające się z tubusa, obiektywu i okularu. Pierwsze refraktory zaprojektował i zbudował Galileusz. Innymi przyrządami do obserwacji nieba są katadioptryki jest to kombinacja soczewek i luster charakteryzują się małymi rozmiarami oraz długą ogniskową. Najważniejszymi cechami teleskopu są apertura czyli średnica lustra oraz ogniskowa lustra. Cechami pośrednimi są światło siła, zdolność rozdzielcza oraz zasięg. Sprzęt potrzebny do prowadzenia obserwacji to okulary, filtry, soczewki, szukacze i atlasy. Sprzęt do obserwacji montujemy najczęściej azymutalnie. Największy wpływ na prowadzenie obserwacji ma zachmurzenie oraz rozświetlenie nieba. Nasz gość pokazał zdjęcia rozświetlenia nieba na świecie oraz w Polsce. Najlepszymi miejscami do prowadzenia obserwacji są na świecie Pustynia Atakama w Chile, Góry Skaliste w Ameryce oraz Sahara w Afryce. W Polsce najlepsze warunki do obserwacji nieba panują na Bieszczadach. Na koniec swojego wystąpienia nasz dzisiejszy gość zaproponował wszystkim zainteresowanym obserwacją nieba aby zainstalowali na swoich komputerach program stelarium który pozwala na wirtualną podróż w czasie i przestrzeni.
Po wysłuchaniu tych wszystkich bardzo interesujących informacji przyszedł czas na pytania, dyskusję, kawę, herbatę oraz pyszne kołocze, była również możliwość obejrzenia sprzętu służącego do obserwacji nieba własności Adama Absalona. Bardzo wielu ciekawych informacji wysłuchało 60 osób, członków i sympatyków Towarzystwa Miłośników Jaworza.
Prezes Ryszard Stanclik podziękował prelegentowi za ciekawy wykład, poinformował również o odsłonięciu w dniu 13.10.2016 tablicy umieszczonej na Starej Szkole Powszechnej w Jaworzu Średnim upamiętniającej poległych nauczycieli tej szkoły, a byli to: Jan Łysek, Franciszek Kubok i Paweł Starzyk. Zaprosił również wszystkich chętnych do obejrzenia wystawy w Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie, poświęconej dawnym właścicielom Jaworza w dniu 19.10.2016 o godz. 15.45.
Na następne posiady zapraszamy Państwa do Galerii Pod Groniem w Gospodarstwie Agroturystycznym p. Steklów w Jaworzu w dniu 13.11.2016r. na godzinę 15.00 a tematem będzie prelekcja Leopolda Kłody na temat szkolnictwa i oświaty po obu stronach Białki w XIX wieku.